ITER Genel Direktörü Pietro Barabaschi, Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör projesinde ilk plazma deneylerinin 2034 yılına ertelendiğini açıkladı. Reaktör bileşenlerindeki yapısal kusurlar nedeniyle yaşanan gecikmenin projeye yaklaşık 5 milyar euro ek maliyet getirdiği bildirildi.
Fransa’nın güneyindeki Saint-Paul-lez-Durance bölgesinde inşa edilen projeye 35 ülke katılıyor. Yeryüzünde nükleer füsyonu amaçlayan tokamak tipi reaktörün tamamlandığında yaklaşık 23 bin ton ağırlığa ulaşması bekleniyor. Tesis; vakum odası, süper iletken mıknatıslar ve termal kalkanlar gibi uluslararası ortaklarca üretilen parçalardan oluşuyor.
2021 yılı sonunda yapılan helyum sızdırmazlık testleri, vakum odasının termal kalkanında sızıntı olduğunu ortaya çıkardı. İncelemelerde bükme ve kaynak işlemlerindeki mekanik gerilimler ile gümüşleme sürecinden kalan klor artıklarının birleşmesi sonucu 2,2 milimetreye varan gerilmeli korozyon çatlakları saptandı.
Güvenlik risklerini gidermek amacıyla ITER yönetimi, termal kalkana ait yaklaşık 23 kilometrelik soğutma borusu şebekesini sökerek gümüş kaplamasız 316L paslanmaz çelik borularla değiştirmeyi kararlaştırdı. Reaktör çukuruna daha önce yerleştirilmiş 6 numaralı sektör modülü onarım çalışmaları için yeniden dışarı çıkarıldı.
Başlangıçta 2025 yılına çekilmesi hedeflenen deneylerin başlangıcı yeni çalışma takvimiyle 2034 yılı olarak revize edildi. Böylece projenin ilk planlanan takvimine göre toplam gecikme yaklaşık 18 yıla ulaştı. Onarım ve montaj süreçlerinin devam ettiği bildirildi.
2026 yılı itibarıyla dokuz sektör modülünden altıncısının reaktör çukuruna indirilmesiyle plazma odasının üçte ikisi tamamlandı. Avrupa tarafından üretilen 2 numaralı vakum odası sektörünün şantiyeye ulaşmasıyla reaktör çekirdeğine ait temel bileşenlerin sahaya sevkiyatı tamamlandı.
Kaynak: Sözcü
