Türkiye’ye iade edilen 100 kültür varlığı, Anadolu’nun farklı dönemlerine ait arkeolojik eserleri kapsıyor. Eserler; arşiv araştırmaları, bilimsel incelemeler ve uluslararası iş birliğiyle Türkiye’ye kazandırıldı.

İadelerin önemli bölümünü, Tokat’ın Erbaa ilçesindeki Horoztepe’den kaçırılan 40 eser oluşturuyor. MÖ 2300-2000 yıllarına tarihlenen bu eserler, törensel müzik aletleri, silahlar ve metal kaplar gibi Erken Tunç Çağı buluntuları arasında bulunuyor. Eserlerin 1953 yılındaki kaçak kazılarla bağlantısı, Prof. Dr. Tahsin Özgüç’ün araştırmaları ve uluslararası koleksiyon belgeleri sayesinde belirlendi.

İade edilen eserler arasında Burdur’un Düver köyü kökenli 44 pişmiş toprak mimari levha da yer alıyor. MÖ 6. yüzyıla tarihlenen levhaların antik yapılarda çatı ve dış cephe kaplamasında kullanıldığı, bezeme özellikleri ve arşiv kayıtları üzerinden tespit edildi. Düver’e ait parçaların 2022, 2024 ve 2025 yıllarında farklı ülkelerden iade edilen eserlerle birlikte değerlendirilmesi planlanıyor.

100 eser grubunda Aphrodisias Antik Kenti’ne ait bir portre de bulunuyor. Eserin iadesinde, 1976 tarihli olay yeri tutanağı ile savcılık kaydı belirleyici oldu. Arşiv belgeleri, eski koleksiyon kayıtları ve arkeolojik bulgular birlikte incelenerek eserin geçmişi aydınlatıldı.

İstanbul Arkeoloji Müzelerinde açılan Kaçış Yok: Boubon sergisi, Roma dönemine ait bronz heykellerin hikâyesini sunuyor. Boubon Antik Kenti’nden 1960’lı yıllarda kaçırılan heykeller, Marcus Aurelius, Lucius Verus, Septimius Severus ve Caracalla ile ilişkilendiriliyor. Farklı ülkelere dağılmış parçalar yeniden bir araya getirildi.

Heykellerin kökeninin belirlenmesinde Prof. Dr. Jale İnan’ın çalışmaları temel oluşturdu. Özgen Acar ile The New York Times gazetecileri Graham Bowley ve Tom Mashberg’in araştırmaları da eserlerin izinin sürülmesine katkı sağladı. Köy sakinlerinin tanıklıkları, eski fotoğraflar, müze kayıtları, fiziksel izler, toprak ve kurşun izotop analizleri karşılaştırılarak Boubon kökeni doğrulandı.

Kaynak: Karar