Antarktika üzerindeki ozon deliği, 18 Eylül'de yılın en geniş boyutuna ulaşarak 2000 yılında kaydedilen rekor seviyenin yaklaşık yüzde 90'ına çıktı. Ozon tabakasındaki bu belirgin sezonluk genişleme, uzun vadeli iyileşme eğilimi bulunan bir alanda yeniden kaygı uyandırdı.
Bilim insanları, bu yılki büyümenin başlıca nedenlerinden birinin Antarktika üzerindeki kutup girdabının normalden daha güçlü ve geniş olması olduğunu belirtti. Soğuk havayı bölgede tutan rüzgâr sistemi, ozon tabakasını etkileyen kimyasal süreçlerin daha uzun süre devam etmesine yol açtı.
NASA ve ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA) araştırmacısı Amy Butler, ağustos ve eylül aylarında kutup girdabını normalde zayıflatan atmosfer hareketlerinin oldukça güçsüz kaldığını ve bunun girdabın genişlemesine neden olduğunu açıkladı.
2025 yılında ozon deliği, 1992'den bu yana ölçülen en küçük beşinci seviyede kalmıştı. Buna rağmen uzmanlar, ozon tabakasının uzun vadeli iyileşme sürecinin devam ettiğini vurguluyor. Spreylerde, köpük üretiminde, klimalarda ve buzdolaplarında kullanılan kloroflorokarbonlar gibi maddelerin uluslararası düzenlemelerle sınırlandırılması, atmosferdeki zararlı kimyasalların azalmasını sağladı.
Maryland Üniversitesi'nden bilim insanı Paul Newman, bu önlemler alınmasaydı 2026'da ölçülen ozon deliğinin 2,6 ila 5,2 milyon kilometrekare daha geniş olabileceğini belirtti. Bilim insanları, Antarktika üzerindeki ozon tabakasının 2070'li yıllarda eski seviyelerine dönmesini bekliyor; son yıllarda deliğin mevsim içinde daha geç oluşması da iyileşmenin işaretleri arasında değerlendiriliyor.
Ozon deliği, fiziksel bir boşluk değil, stratosferde ozon yoğunluğunun ciddi biçimde azaldığı bölgeleri ifade eder. Ozon tabakası, Güneş'ten gelen zararlı ultraviyole ışınlarının önemli bir bölümünü engeller. Ozon azalması, cilt kanseri ve katarakt riski ile bitkiler, tarımsal üretim ve ekosistemler üzerindeki etkileri artırabilir.
Kaynak: Karar
