Türkiye’de sosyal medya platformlarında yaş doğrulaması dönemi başladı. 1 Kasım’dan itibaren 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulamayacak, mevcut hesapların ise kapatılması gerekecek. 15 yaşını doldurmuş, 18 yaşına girmemiş kullanıcılar ise daha sıkı gizlilik ve güvenlik kurallarıyla karşılaşacak.

Platformların yeni hesaplarda yaş doğrulaması yapması, hizmetleri kullanıcının yaşına uygun şekilde düzenleme sorumluluğu getiriyor. Doğrulama e-Devlet üzerinden oluşturulan dijital belirteçle yapılacak ve sistem için 31 Mart 2027’ye kadar geçiş süresi tanımlanıyor. 15-17 yaş aralığındaki kullanıcıların profilleri herkese açık olmayacak, takip listeleri görünmeyecek, kişiselleştirilmiş reklam gönderilmeyecek ve platformlar telefon rehberine erişemeyecek.

Ebeveynlere ise hesap ayarlarını, ekran süresini, konum paylaşımını ve ücretli işlemleri yönetebilecekleri araçlar sağlanacak. Düzenlemenin uygulanmasında yaş tespitini aşmaya yönelik maskeler, VPN seçenekleri ve dark web mecraları gibi riskler de gündemde. Yaş doğrulamasının işleyişi, verilerin korunması ve denetim mekanizmalarının bağımsızlığı bu nedenle yaş sınırı kadar önemli.

Menekşe Tokyay’a göre hesapları kapatmak, çocuğun merakını, arkadaşlık ihtiyacını, kendini ifade etme arzusunu ve çevresindeki gelişmeleri takip etme isteğini ortadan kaldırmıyor. Düzenleme, çocukların çevrimiçi ortamda güvende olmasını, zarar gördüklerinde yardım alabilmesini ve çevrimdışı alanda sesini duyurabilmesini amaçlamalı. Sadece yasak ve kontrol odaklı bir yaklaşım riskleri perdelemekten öteye geçmiyor.

Tokyay, sosyal ağların şiddeti görünür kılabildiği kadar taklit edilip paylaşılabilir bir performansa dönüştürebildiğini vurguluyor. Dijital yalnızlığın saldırganlığın tek nedeni olduğu sonucuna varılmaması gerektiğini savunuyor. Çocukları korumak için ekran kullanımını sınırlamanın yanında gerçek hayatta bağ kurabilecekleri, destek alabilecekleri ve katılım hakkını kullanabilecekleri ortamların güçlendirilmesi gerekiyor.

Çocukların dijital ortamda korunması eğitim, beslenme, katılım ve güvenlik haklarından ayrı düşünülememeli. Güvenli dijital yaşam için kamusal eğitim, dijital okuryazarlık, destek mekanizmaları ve çocuk dostu çevreler birlikte planlanmalı. Düzenlemenin başarısı kapalan hesap sayısıyla değil, çocukların daha güvende, özgür ve desteklenebilir bir çocukluk yaşamasıyla ölçülmeli.

Kaynak: Karar