Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi ile Temiz Hava Hakkı Platformu tarafından hazırlanan raporun sonuçları İstanbul'da düzenlenen basın toplantısında açıklandı. Çalışma, fosil yakıta bağımlılığın Türkiye'deki sağlık ve ekonomik yükünü ortaya koyarken COP31 hazırlıklarını da gündeme taşıdı.
Araştırmaya göre Türkiye'deki PM₂.₅ kirliliğinin yüzde 52'si kömür, petrol ve gaz gibi fosil yakıtlardan kaynaklanıyor. Kirliliğin sağlık üzerindeki etkilerinin yıllık maliyeti yaklaşık 55 milyar dolar olarak hesaplandı. Bu tutar, ülkenin 2024 yılı gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 4,1'i ve Sağlık Bakanlığı'nın 2024 bütçesinin yaklaşık 2,5 katı kadar.
Fosil yakıt kaynaklı kirlilik nedeniyle Türkiye'de yılda yaklaşık 26 bin 500 ölüm yaşanıyor. Raporda kalp ve damar hastalıkları, solunum yolu hastalıkları, akciğer kanseri, inme ve diyabet bu ölümler arasında gösterildi. Hava kirliliği ayrıca yılda yaklaşık 8,5 milyon gün hastalık nedeniyle işten uzak kalmaya yol açıyor.
Enerji tüketimindeki fosil yakıt payı da maliyetin önemli bir bölümünü açıklıyor. Kömür 2024 yılında Türkiye'nin elektrik üretiminin yüzde 35'ini, doğal gaz ise yüzde 19'unu karşıladı. Sanayide fosil yakıtların nihai enerji tüketimindeki payı yaklaşık yüzde 60 olarak belirtildi.
CREA Analisti ve raporun başyazarı Vera Tattari, kara kaynaklı fosil yakıt emisyonlarının Batı Asya ve Avrupa'da binlerce ölüme ve milyarlarca dolarlık ekonomik kayba yol açtığını belirtti. Sınır ötesi etkileri azaltmak için Türkiye'nin fosil yakıt bağımlılığını azaltması ve iklim taahhütlerini somut adımlarla uygulaması gerektiğini savundu.
Temiz Hava Hakkı Platformu Koordinatörü Deniz Gümüşel, yeni kömürlü santrallere izin verilmemesini ve mevcut santrallerin çalışanlar ile yerel halkın hakları gözetilerek en kısa sürede kapatılmasını önerdi. Halk Sağlığı Uzmanı ve platformun Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, yaklaşık 8 bin erken doğum, 8 bin 200 düşük doğum ağırlıklı bebek ve çocuklarda 5 bin 100 yeni astım vakasının hava kirliliğiyle ilişkili olduğunu açıkladı.
Kaynak: Habertürk
