Çözümlemeye göre iktidar, ahlakı ve vicdanı üretim teknolojisi, mülkiyet ilişkileri, iktidarın kaynağı ve meşruiyeti çerçevesinde biçimlendirir. Bu süreç, iyi-kötü ve doğru-yanlış ayrımlarının toplumsal kuruluşunu belirler.
Başlıca araç ideolojidir. İdeoloji; aile, gelenek, din, eğitim, hukuk ve iktidarın tutumlarıyla aktarılır. Toplayıcı-Avcı teknolojisinde aile ile klan/aşiret reisine itaat belirleyicidir. Din-Tarım teknolojisinde aile, inanç, kral, padişah ve tanrı adına yöneten makam belirleyicidir.
Kentsel-Endüstri teknolojisinde ideoloji; demokrasi, seçim, halk iradesi ve milli irade biçiminde görünür. Bilişim teknolojisi cumhuriyet, eşitlik, köken, din, dil ve ırk başlıklarını birlikte işler. Bu ideolojiler, üretim araçlarının mülkiyeti ve uluslararası güç dengelerine göre Kapitalizm, Sosyalizm ve Emperyalizm tarafından farklı yorumlanır.
Ahlak, ideolojilerin ürettiği kurallardır; vicdan ise bireyin kuralları içselleştirmesidir. Ayrımların bilgisi aileden gelenek ve inançlardan okullara, medyaya, hukuka, mahkemelere ve iktidar mensuplarının eylemlerine kadar aktarılır.
Çağdaş Bilişim Devrimi ideolojisi demokrasi ve eşitlik üzerine geliştiğinden, çağdaş ahlak bağımsızlık, özgürlük, eşitlik, laiklik, dayanışma, adalet ve barışla özetlenir. Vicdan, bireyin bu ilkeleri özümlemesi ve benimsemesiyle oluşur.
Zorlayıcı ve cezalandırıcı işlevleri nedeniyle hukuk, adalet ve mahkemeler ahlakı doğrudan etkiler; yozlaşmaları toplumun ve bireylerin ahlakını da bozar. Bu nedenle çağdaş hukuk, adalet ve mahkemeler için direnmek, çağdaş ahlak ve vicdan için direnmektir. Demokratik rejim ve yönetimler, çağdaş hukuku, adaleti, mahkemeleri, ahlakı ve vicdanı yozlaştırarak iktidarını uzun yıllar sürdüremez.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
